چهارشنبه 30 مرداد 1398 _
 
 
 لینک های مرتبط









 
 
 

 
 
  جستجو
 
تاریخ : چهارشنبه 19 دي 1397     |     کد : 5151

مشروطه، بُعد ملی و میهنی جامعه ایرانی را ارتقا داد

پژوهشگر ادبیات مشروطه و معاصر، با اشاره به بسامد عناصر اسطوره‌ای در ادبیات دوره مشروطه، گفت: کمتر دیوانی است که در این دوره، به تعبیرات شاهنامه‌ای نپرداخته باشد.

دکتر باقر صدری‌نیا، در نشست بررسی تاثیر شاهنامه در ادبیات دوره مشروطه، در خانه هنرمندان سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تبریز، خاطرنشان کرد: مشروطه، بُعد ملی و میهنی جامعه ایرانی را ارتقا داد و در این راه، از عناصر اساطیری شاهنامه، در شعر و ادبیات، به خوبی بهره جست.
استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز، یادآور شد: ادبیات دوره مشروطه، از شبکه‌های معانی گوناگونی تشکیل می‌شود که «ملت و میهن» دو محور آن است.
وی با اشاره به اینکه پیشگامان فکری نهضت مشروطه، در مسیر تئوریزه‌کردن مسائل اجتماعی، به نقد گذشته پرداختند، تصریح کرد: در این راه، شاهد بودیم که به ویژه در حوزه ادبیات، نقدهای بی‌محابا و گاه حتی نامنصفانه‌ای، نثار ادبیات گذشته شد. متفکران مشروطه، معتقد بودند بخش عمده‌ای از عقب‌افتادگی ایران، به خاطر ادبیات عرفانی و تغزلی و مدیحه‌سرایی گذشته است.
دکتر صدری‌نیا ادامه داد: این افراد، همه فجایع ایران را متوجه سعدی و خاقانی و دیگران می‌دانستند اما فردوسی را به خاطر حس میهنی، استثنا می‌کردند و شاهنامه را برای انگیزش جامعه، سودمند می‌دانستند.
وی خاطرنشان کرد: در مجموعه دیدگاه‌های مشروطه، بهترین اثر، اثری است که ساده، سهل، سودمند و دارای جهت‌گیری میهنی باشد. به همین دلیل، طبیعی است که شاهنامه فردوسی، در این دوره، مقبولیت داشته باشد و بسیاری از شاعران، متاثر از این اثر ادبی باشند.
مولف فرهنگ ماثورات عرفانی، اظهار داشت: در ادبیات دوره مشروطه، حماسه‌ها، دیگر در سمت‌وسوی عرفانی و اخلاقی، جهت‌گیری نشده‌اند، بلکه متناسب با تحولات آن روزگار، صرفاً در جهت میهنی سامان یافته‌اند.
وی با یادآوری تقسیمات سرزمینی ایران در اسطوره‌ها، متذکر شد:  در اساطیر ما «فریدون» قلمرو خود را بین پسران خود تقسیم می‌کند؛ به این ترتیب که قلب زمین که ایران است، به «ایرج»، شرق به «تور» و غرب به «سلم» می‌رسد و در نهایت، ایرج، قربانی دسیسه دو برادر می‌شود.
این استاد دانشگاه  ادامه داد: در حقیقت ایران، از دیرباز، با این دو دشمن خارجی، هویت می‌یابد و همین دستمایه‌ای می‌شود تا شاعران دوره مشروطه وقتی می‌خواهند تضاد روس و انگلیس را با ایران مطرح کند، بُعد اساطیری به موضوع می‌دهند.
وی تصریح کرد: روس در تلقی تاریخی مردم ایران، کشوری زودجوش و کینه‌توز است، از این رو، در ادبیات دوره مشروطه، همسان «تور» اساطیری است؛ در مقابل، انگلیس که مکار و نیرنگ‌باز است به «سَلم» نسبت داده می‌شود. همان طور که در شعر فرخی یزدی آمده است: عيد جم شد اي فريدون خوبت ايران پرست/ مستبدی خوی ضحاكی‌ست اين خو نِه ز دست/ حاليا كز سلم و تورِ انگليس و روس هست/ ايرج ايران سراپا دستگير و پاي بست.
دکتر صدری‌نیا ادامه داد: در خصوص ایستادگی در برابر استبداد داخلی نیز در ادبیات مشروطه، سخن از «ضحاک و کاوه» به میان آمده است. مثلاً فرخی یزدی چنین سروده‌است: ضحاک عدو را به چکش مغز توان کوفت / سرمشق گر از کاوه حداد بگیرید.
وی در پایان تاکید کرد: شاعران دوره مشروطه، متناسب با واقعیت‌های سیاسی جامعه، با استفاده از عناصر اسطوره‌ای، تلاش کرده‌اند تا عمیق معنایی جامعه را بیان کند.


*********************
عکس ها: داود نجفی


آلبوم تصاویرمشروطه، بُعد ملی و میهنی جامعه ایرانی را ارتقا داد

جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
جلسه شاهنامه پژوهی- دکتر باقرصدری نیا
مدیر سایت  سازمان فرهنگی هنری شهرداری تبریز